The Story Of ...

Hamar de la Brethonière

Pièrre Hamar de la Brethonière ( Pierre I ) werd in 1752 in Frankrijk geboren.  Zijn vermoedelijke geboorteplaats is Chézelles, een klein dorp gelegen in de Regional Loire-Anjou-Touraine ( Departement Indre et Loire ), een gebied ongeveer 40 km ten zuiden van de stad Tours.  Hij overleed te Semarang op 4 April 1821.  Ca 1790 trouwt hij met Catharina Alexandre ( der), die op 5 September 1823 eveneens te Semarang overleed.  Zij was een dochter van Jacob Alexander.  Van haar zowel als haar ouders is verder niets bekend.

Over de voorouders van Pièrre is maar weinig bekend.  Wel werd de familie reeds in 1263 in oorkonden vermeld.  Tussen deze datum en 1700 zijn verschillende nakomelingen bekend die deels belangrijke functies in Frankrijk hebben bekleed.  Een goede samenhang is evenwel niet te construeren.  Ook zijn de ouders van Pièrre niet bekend.  Zelfs over zijn geboorteplaats is er verwarring.  Bij zijn proces in Kaapstad (zie onder) geeft hij op geboren te zijn (natif de ) Serame en Lorraine.  In andere Kaapse Registers staat Chixels.  Later geeft hij als geboorteplaats Courcelles.  Geen van deze plaatsen bestaan.  Tenslotte duikt de Naam C(h)ézelles op.

Op 20 November 1780 verklaarde Engeland de oorlog aan de Republiek der Verenigde Nederlanden.  Hiermee werd de 4e Engelse oorlog een feit Frankrijk, dat reeds sedert 6 Februari 1778 in oorlog was met de Britten, werd hierdoor een bondgenoot van de Republiek.  In Holland ontstond de vrees dat de Engelsen onze nederzetting in Zuid Afrika aan de Kaap de Goede Hoop zouden binnen vallen.  Daarom werd de Fransen gevraagd om militaire bijstand.  Een FransZwitsers Regiment in Dienst van Frankrijk, bestaande uit huurlingen onder bevel van Kolonel Graaf de Meuron werd daarop ter beschikking gesteld.  Dit Regiment ging in 1781 naar de Kaap.  Bij dit Regiment diende een " Pièrre Amard de la Bretonnière", telg uit een oud Frans adellijk geslacht.  Aan de Kaap was weinig te doen.  De Engelsen lieten zich niet zien. ( Ze kwamen eerst later tijdens de Napoliontische tijd en bleven er).  Mede door slecht beheer van Graaf de Meuron ontstonden er al gauw problemen met de verzorging van de troepen.  Ontevredenheid voerde tot insubordinatie.  Enkele gevallen kwamen voor de krijgsraad.  Bij één werd Pièrre met zes van zijn medestanders veroordeeld tot ontslag uit het leger en verplicht tot dienstneming bij Verenigde Oostindische Compagnie ( VOC ). Op 25 Maart 1783 voeren zij met het VOC schip "Neptunus" van de Kaap naar Batavia, alwaar het schip ongeveer 2 maanden later arriveerde.

Na aankomst te Batavia in 1783 werd Piérre in 1784 te werkgesteld als opzichter Boswezen t.b.v. het bedrijf van de Duitse Scheepsbouwersfamilie Horning te Rembang.  Hij bleef dit doen tot 1810.  Dan vestigde hij zich, eveneens als opzichter, na 1811 als logementhouder te Salatiga.  Dit laatste werd nodig omdat hij zijn eerste baan was kwijt geraakt.  De oorzaak hiervan was gelegen in Europa.  De Franse revolutie had Holland tot een Frans Protectoraat gemaakt.  In 1807 werd Napoleons broer Lodewijk koning van Holland.  Hij stuurde Herman Daendels als Gouverneur Generaal naar Indië.  In 1808 te Batavia gearriveerd nam hij zijn taak zeer voortvarend ter hand.  De militaire uitgaven waren dermate hoog dat hij zich gedwongen zag alle gouvemementsgronden aan particulieren te verkopen.  Daarbij waren ook de bossen die aan de imniddels 1799 opgeheven VOC hadden toebehoord en in Staatshanden waren overgegaan.  Pièrre werd ontslagen.  Op 8 December 1811 verzocht hij het Gouvernement in Batavia om pensioen.  Dit verzoek werd op 14 Maart 1818 herhaald en toegewezen.  Hij heeft er slechts 3 jaren van kunnen profiteren.

Uit het huwelijk met Catharina Alexandre zijn 9 kinderen bekend.  Het 4e kind werd naar zijn vader genoemd.  Pièrre Hamar de la Brethonière ( Pierre II ). Hij werd geboren te Rembang op 25 October 1794 en overleed op 15 December 1872 te Salatiga.  Op 22 Juni 1827 huwde hij met Martha Darieux ( Ook wel als Darius vermeld ), geboortedatum onbekend, overleden te Semarang op 11 Februari 1842.  Pièrre II hertrouwde na het overlijden van Martha met een inlandse vrouw Gompang.  Op 20 October 1864 trouwde hij nogmaals en nu met de Javaanse Raden Ngaten Saminah.

Pièrre II was stichter van de koffiecultuur bij Salatiga.  Hij bracht deze ondernemingen, samen met zijn broer Carolus ( geboren op 18 November 1796 ) tot grote bloei.  Zij werden daarom wel de Koffiekoningen van Salatiga genoemd.

Dat Pièrre Hamar de la Brethonière een enorm fortuin had weten te vergaren bleek bij het bezoek dat Prins Hendrik in 1837 aan Semarang bracht.  De Prins was een jongere broer van Koning Willem III . Geboren in 1820 was hij voorbestemd tot een loopbaan bij de Nederlands Marine, van daar zijn bijnaam " de Zeevaarder".  Hij bezocht verschillende plaatsen in Indië.  Vanuit het hete Semarang wilde hij een uitstapje maken naar het veel koelere Salatiga.  Daar bleek echter geen geschikte accommodatie voor hem te zijn.  Pièrre II stelde royaal middelen ter beschikking om de Prins een waardig onderkomen te bieden.  Door dag en nacht door te werken kwam in recordtijd een fraai gebouw tot stand (het latere hotel Kalitainan ), dat geheel ingericht aan de Prins en zijn gevolg ter beschikking werd gesteld.  Deze genereuze geste kostte de gastheer ruim 1 00.000 gulden, in die tijd een enorm bedrag. Nadat de Prins weer was afgereisd, bood het Gouvernement Pièrre Il aan dit bedrag te restitueren, hetgeen door deze werd afgewezen.  Hij vroeg slechts als wederdienst dat zijn nakomelingen die de naam Hamar de la Brethonière zouden dragen, hulp zou worden geboden als dit ooit nodig mocht blijken.  Gezien de rijkdom van de familie in die dagen leek dit onwaarschijnlijk.  Het verzoek werd ingewilligd.  Later keerde het tij en is verschillende keren door in nood verkerende leden van de familie een beroep gedaan op deze belofte.

De echtelijk verhoudingen van Pièrre II zijn niet helemaal duidelijk.  Vast staat dat hij wettelijk twee keer getrouwd is geweest.  Hij had echter bij meer vrouwen kinderen.  Bij zijn eerste huwelijk, met Martha Darieux, waren er al drie kinderen.  Het was destijds in Indië heel gewoon dat er eerst tot een wettelijke trouwprocedure werd besloten nadat er reeds kinderen waren geboren.  De eerste vier kinderen zijn dan ook vrijwel zeker van Martha Darieux.  Zij stierf in 1842.  Na 1828 wordt het moeilijker.  Tot 1842 worden er drie kinderen geboren.  Van twee van hen, Henry en Arthur is bij acte bekend dat ze van de Inlandse vrouw Gompang zijn.  Zij krijgen bij erkenning alleen de naam - de la Brethonière.  Henriëtte heeft ook de verkorte naam, zodat mag worden aangenomen dat ook zij niet van Martha Darieux of Gompang stamt.  De laatste vijf kinderen dragen weer de volledige familienaam. Op 70-jarige leeftijd hertrouwde Pièrre II met Saminah.  Het is daarom niet uit te sluiten dat temninste enkele kinderen van haar afstammen.